Matatabi stokjes – je kent ze misschien ook als “silver vine”-stokjes – zijn voor veel katten een klein feestje. Ze nodigen uit tot spelen, lekker snuffelen en zorgen soms zelfs voor pure ontspanning. Logisch dat je je afvraagt wat het nu precies is, waarom sommige katten er zo sterk op reageren en hoe je het veilig aanbiedt zonder dat het te veel wordt.
Met een paar simpele spelregels houd je het leuk en veilig. Voor jou én je dier.
Wat betekent dit voor het dagelijks welzijn?
Zie matatabi niet als wondermiddel, maar als een prikkel die bij veel katten speels gedrag kan uitlokken en de spanning even kan breken. Het effect is altijd tijdelijk en verschilt per kat.
Als je het met mate inzet, is het een prima middel om verveling tegen te gaan, beweging te stimuleren en kauwbehoefte in goede banen te leiden. Het vervangt natuurlijk geen solide basis van rust, routine en genoeg speelruimte, maar het sluit daar wel heel mooi op aan.
Wat zijn matatabi stokjes precies?
Matatabi stokjes zijn eigenlijk stukjes tak van de plant Actinidia polygama. Deze klimplant groeit oorspronkelijk in delen van Japan en China. In het Engels kom je vaak de naam “silver vine” tegen. Hoewel in sommige culturen ook de bladeren of vruchten worden gebruikt, geven we onze huisdieren meestal de gedroogde stokjes.
Je hebt dus puur natuur in handen: geen bewerkt speeltje met toevoegingen, maar materiaal dat van zichzelf bepaalde geurstoffen bevat. Juist die stoffen maken het voor katten zo interessant. Vergelijk het met kattenkruid: niet elke kat reageert erop, maar áls ze reageren, zie je hun gedrag vaak direct veranderen.
Waarom reageren veel katten zo sterk op matatabi?
Kattenneuzen zijn extreem gevoelig. Bepaalde geuren uit planten kunnen een korte, intense “speel- of rolreactie” triggeren. Bij matatabi zorgen de natuurlijke stoffen in de plant voor die reactie via de neus.
Dat betekent niet dat je kat ineens “hyper” of van slag is: het is meestal een heel normale, tijdelijke reactie op een sterke geurprikkel.
Veelvoorkomend gedrag? Denk aan rollen, kopjes geven, wrijven met de wangen, likken, kwijlen, miauwen, of juist heel energiek spelen. De meeste katten zijn er na een tijdje ook weer klaar mee en lopen weg. Dat is meteen je beste grens: zodra je kat wegloopt, is het moment voorbij.
Waarom reageert de ene kat wel en de andere niet?
Geen kat is hetzelfde. Dat de ene kat wild wordt en de andere niet opkijkt, is volkomen normaal. Factoren als genetische aanleg, leeftijd, stemming en eerdere ervaringen spelen allemaal mee. Kittens reageren vaak minder sterk dan volwassen katten. Ook bij senioren kan de interesse afnemen, of juist veranderen.
Daarnaast kan een gespannen kat wisselend reageren: de een “ontlaadt” door te spelen, de ander trekt zich terug omdat de prikkel te overweldigend is. Rustig introduceren is daarom altijd slim.
Is matatabi hetzelfde als kattenkruid?
Matatabi en kattenkruid lijken qua effect op elkaar (rollen, wrijven, spelen), maar het zijn echt verschillende planten met andere werkzame stoffen. In de praktijk betekent dit: een kat die weinig doet met kattenkruid, kan zomaar wél reageren op matatabi — en andersom. Het is dus zeker de moeite waard om beide eens te proberen, zolang je het maar rustig aanbiedt.
Wil je meer achtergrond over het fenomeen “catnip response”? Kijk dan eens bij het Cornell Feline Health Center. Dat helpt om de reactie van je kat in perspectief te plaatsen: meestal onschuldig, kortdurend en sterk individueel bepaald.
Hoe bied je matatabi stokjes veilig aan?
De veiligste manier is simpel: zie het stokje als een kort spelmoment onder toezicht en ruim het daarna weer op. Zo voorkom je dat je kat er eindeloos op blijft kauwen of dat het stokje vies en nat wordt (wat het minder aantrekkelijk maakt en de kans op splinteren vergroot).
Een rustige eerste kennismaking
Less is more, zeker de eerste keer. Leg het stokje op de grond op een rustige plek, zonder afleiding. Laat je kat zelf kiezen om dichterbij te komen. Dwing niets af: sommige katten willen eerst alleen kijken of voorzichtig snuffelen.
Je kunt eventueel een klein stukje van de bast licht “openwrijven” of krabben zodat de geur sterker vrijkomt. Doe dit subtiel; een te intense geur kan voor sommige katten net te veel zijn.
Hoe lang en hoe vaak is verstandig?
Een kort moment is vaak al genoeg. Denk aan 10 tot 20 minuten, of stop eerder als je ziet dat je kat de interesse verliest. Veel eigenaren geven het niet dagelijks, maar als afwisseling. Zo blijft het speciaal en voorkom je dat je kat er continu mee bezig is.
Er is geen harde regel voor de frequentie. Een goede vuistregel: reageert je kat heel heftig of obsessief? Bied het dan wat minder vaak aan. Is de reactie mild en ontspannen, dan kan het prima wat vaker als verrijking.
Spelen met het stokje: zo houd je het veilig en leuk
Matatabi werkt vaak het best als je het koppelt aan samen spelen. Pas wel op je handen: in hun enthousiasme bijten katten soms mis.
- Laat je kat jagen door het stokje langzaam over de grond te bewegen, alsof het een prooi is. Rustige bewegingen zijn vaak spannender dan wild zwaaien.
- Wissel af met pauzes: leg het stokje stil en kijk of je kat het zelf oppakt.
- Eindig rustig: leg het stokje weg en bied eventueel een ander speeltje of een rustplek aan, zodat de overgang niet te abrupt is.
Op deze manier gebruik je matatabi niet alleen als geurprikkel, maar ook om natuurlijk jachtgedrag te stimuleren.
Waar kun je matatabi voor gebruiken in huis?
Veel mensen gebruiken matatabi gewoon voor de lol, en dat is op zich al waardevol genoeg. Spel is immers belangrijk. Er zijn ook momenten waarop het extra helpend kan zijn, mits je verwachtingen realistisch blijven. Het lost geen gedragsproblemen op, maar kan wel een zetje in de goede richting geven.
1) Verveling doorbreken en meer beweging stimuleren
Binnenkatten hebben vaak extra uitdaging nodig. Een matatabi stokje kan net die trigger zijn om even te gaan rollen, rennen of stoeien. Handig als je kat uit zichzelf wat passief is.
- Gebruik het als startsein voor een speelsessie.
- Leg het eens op een onverwachte plek (bijvoorbeeld bij de krabpaal) om je kat in beweging te krijgen.
Let op: bij overgewicht draait het om het totaalplaatje (voeding, routine, spel). Matatabi is daarin een leuk hulpmiddel, maar geen vervanging voor een plan van de dierenarts.
2) Kauwbehoefte omleiden
Sommige katten zijn echte knagers. Als jouw kat graag op plastic, koordjes of andere ongeschikte spullen kauwt, kan een matatabi stokje soms een veiliger alternatief zijn. Blijf wel alert en ruim risicovolle spullen zoals elastiekjes en draadjes altijd op.
Merk je dat je kat obsessief wil kauwen op niet-eetbare dingen? Bespreek dit dan met je dierenarts. Soms is er sprake van pijn in de bek, stress, verveling of een andere oorzaak die aandacht nodig heeft.
3) Een beetje steun bij spannende momenten (met nuance)
Bij sommige katten helpt matatabi om even te ontladen bij spanning, bijvoorbeeld in een nieuwe situatie of bij drukte. Maar pas op: een kat die al overprikkeld is, kan door de sterke geur juist nog drukker worden.
Zet het dus niet in als standaard “kalmeringsmiddel” bij zware stress. Bij aanhoudende angst is een rustig stappenplan (veilige omgeving, voorspelbaarheid) veel effectiever. Schakel bij twijfel altijd een dierenarts of gedragstherapeut in.
Wanneer is het normaal gedrag, en wanneer moet je opletten?
De meeste reacties zijn volkomen normaal en gaan vanzelf weer over. Toch is het handig om het verschil te kennen tussen “gezond enthousiasme” en signalen dat het even genoeg is geweest.
Normale reacties
- Snuffelen, wrijven met wangen of kin, kopjes geven
- Rollen over de grond, zachtjes trappelen met de achterpoten
- Likken, een beetje kwijlen, speels miauwen
- Even een energie-uitbarsting, en daarna weer rustig weglopen
Dit duurt meestal een paar minuten tot een half uur, waarna de rust wederkeert.
Signalen om het stokje weg te leggen
- Je kat raakt gefrustreerd of agressief (grommen, uithalen, grote pupillen zonder contact te maken)
- Je kat blijft dwangmatig doorgaan en komt niet meer tot rust
- Er ontstaat ruzie tussen je katten om het stokje
In deze gevallen is het beter om het stokje rustig op te ruimen en je kat even met rust te laten. Heb je meerdere katten? Geef ze dan liever apart van elkaar een stokje om ruzie te voorkomen.
Wanneer overleg met de dierenarts verstandig is
Neem contact op met de dierenarts als je kat na gebruik moet braken, diarree krijgt, erg sloom wordt, of als je vermoedt dat er stukjes zijn ingeslikt. Dit zijn geen normale reacties op de plant zelf, maar kunnen wijzen op irritatie of een verstopping.
Ook als je kat veel kwijlt buiten de speelmomenten om, moeite heeft met eten, uit de bek stinkt of met de poten langs de bek wrijft, is een gebitscontrole nodig.
Zijn matatabi stokjes veilig om op te kauwen?
Voor de meeste katten is matatabi veilig bij normaal gebruik. Het risico zit hem vooral in het materiaal: een stokje kan gaan splinteren als er fanatiek op geknaagd wordt. De ene kat sabbelt er alleen wat aan, de andere probeert het echt te slopen.
Zo verklein je de kans op splinters en inslikken
- Houd toezicht: blijf erbij, zeker als je kat een kauwer is.
- Kies het juiste formaat: een stevig, wat dikker stokje is veiliger dan een dun twijgje.
- Check het stokje: gooi het weg als je rafels, scherpe randen of losse stukjes ziet.
- Ruim het op zodra het spelen overgaat in slopen.
Heeft je kat echt veel kauwdrang? Kijk dan eens naar andere veilige kauwopties die speciaal voor katten zijn gemaakt en niet splinteren. Wat past, hangt af van de leeftijd en het gebit van je kat.
Hoe bewaar je matatabi zodat het interessant blijft?
Alles draait om de geur. Als het stokje dagenlang in de kamer ligt, went je kat eraan en is de lol er snel af. Bewaar stokjes daarom in een afgesloten zakje of bakje, buiten bereik. Haal ze alleen tevoorschijn voor het speelmoment.
Merk je dat je kat minder reageert? Laat het stokje dan een tijdje “rusten” in de verpakking. Soms is een paar weken pauze genoeg om het weer als nieuw te laten voelen.
Wat als je kat er juist angstig op reageert?
Soms schrikt een kat van een nieuwe geur of van zijn eigen heftige reactie. Dat betekent niet dat er iets mis is, maar dat het op dat moment te intens is.
- Haal het stokje weg zonder gedoe.
- Geef je kat de ruimte en laat hem of haar met rust.
- Probeer het later eventueel nog eens, maar dan korter en zonder de bast open te wrijven.
Als je kat vaker angstig is voor nieuwe dingen of stresssignalen vertoont (verstoppen, onzindelijkheid), kijk dan breder naar wat er speelt in huis. Een dierenarts of gedragstherapeut kan je daarbij helpen.
Kan je matatabi ook gebruiken bij andere huisdieren?
Matatabi is echt een kattending. De reactie is specifiek gekoppeld aan het reuksysteem van katachtigen. Honden, konijnen en knaagdieren reageren er meestal niet op en het is voor hen ook niet bedoeld. Bovendien is het risico op inslikken bij hen vaak groter.
Heb je andere dieren in huis? Bewaar de stokjes dan veilig buiten hun bereik en gebruik ze alleen tijdens een momentje met je kat. Bij twijfel kun je altijd even overleggen met je dierenarts.
Waar let je op bij de keuze van een matatabi stokje?
Omdat het een natuurproduct is, verschilt de kwaliteit nogal eens. Let op de basis: het stokje moet droog zijn, fris (houtig) ruiken en geen schimmel of plakkerige laag hebben. De aantrekkingskracht komt vaak pas vrij als je kat eraan snuffelt of als je de bast iets beschadigt.
Laat stokjes die er stoffig uitzien of makkelijk afbrokkelen links liggen. Hoe steviger het hout, hoe veiliger het is voor fanatieke kauwers.
Veelgestelde vragen van katteneigenaren
Mijn kat kwijlt van matatabi. Is dat erg?
Een beetje kwijlen tijdens het genieten is normaal en meestal onschuldig. Wordt het echt een waterballet, lijkt je kat misselijk of kwijlt hij ook op andere momenten? Stop dan en laat het gebit even nakijken.
Mijn kat wordt heel druk. Moet ik me zorgen maken?
Even lekker gek doen, rollen en rennen hoort erbij. Zolang je kat daarna weer rustig wordt, is er niks aan de hand. Wordt je kat echt onrustig, agressief of blijft hij erin hangen? Ruim het stokje dan op en bied het minder vaak aan.
Ik heb meerdere katten. Hoe voorkom ik gedoe?
Eén stokje voor meerdere katten is vragen om problemen. Geef ze liever elk hun eigen stokje op ruime afstand van elkaar, of geef ze om de beurt een momentje apart. Zo voorkom je competitie en stress.
Een rustig, verantwoord ritueel
Matatabi stokjes kunnen een geweldige toevoeging zijn: een kort, speels en natuurlijk moment van verrijking. Zie het net als een hengel of een nieuwe kartonnen doos: leuk voor de afwisseling. Met een beetje toezicht en gezond verstand past het prima in een kattenleven.
Kijk vooral naar je eigen dier. De beste graadmeter is niet hoe wild de reactie is, maar of je kat daarna weer ontspannen en tevreden is. Twijfel je over de gezondheid of het gedrag van je kat? Dan is de dierenarts altijd je eerste aanspreekpunt. Wil je meer weten over veilig spelen en verrijking? Dan biedt de RSPCA-informatie over kattenverrijking fijne, praktische handvatten.
